13 pelajaran dalam Bab 11: Penduduk dan Petempatan di Asia Tenggara
Taburan penduduk ertinya sebaran penduduk di sesuatu kawasan di muka bumi
Dengan keluasan 4 506 600 km², ASIA TENGGARA berada di BENUA ASIA, iaitu BENUA TERBESAR DI DUNIA. Rantau ini merangkumi 11 buah negara, dan Malaysia adalah salah satu daripadanya. Apabila kita menyebut TABURAN PENDUDUK, maksudnya ialah SEBARAN PENDUDUK DI SESUATU KAWASAN DI MUKA BUMI. Corak ini TIDAK SAMA DI SETIAP KAWASAN di Asia Tenggara — sesetengah tempat dipenuhi manusia, sesetengah lagi hampir tiada penghuni. Berlainan pula dengan POPULASI, yang bermaksud JUMLAH ORANG YANG MENDIAMI SESUATU TEMPAT (negara, negeri atau daerah).
Anggaran Jun 2016: 640 863 401 orang, iaitu 8.62 % penduduk dunia; Indonesia terbanyak, Brunei paling sedikit
Menurut anggaran sehingga Jun 2016, penduduk Asia Tenggara MELEBIHI 640 JUTA ORANG — angka tepat ialah 640 863 401 ORANG. Nombor itu mewakili 8.62 % daripada keseluruhan POPULASI PENDUDUK DUNIA. Daripada 11 buah negara itu, INDONESIA mencatatkan bilangan penduduk PALING RAMAI dengan 260 834 826 orang, sebaliknya BRUNEI DARUSSALAM mencatatkan bilangan PALING SEDIKIT dengan 428 408 orang (kedua-dua angka sehingga Jun 2016). Perlu diingat, semua nombor ini adalah anggaran tahun 2016 — keadaan sebenar kini telah berubah, tetapi angka inilah yang akan disoal dalam peperiksaan.
Kawasan padat: ibu negara & bandar utama · sungai sebagai jalan perhubungan · delta dan lembah subur · dataran pantai untuk perikanan
Secara keseluruhannya, taburan penduduk di Asia Tenggara dapat dibahagikan kepada TIGA kategori: PADAT, SEDERHANA dan JARANG. Kawasan yang tergolong PADAT termasuklah ① IBU NEGARA DAN BANDAR UTAMA ② kawasan yang menjadikan SUNGAI SEBAGAI JALAN PERHUBUNGAN ③ DELTA DAN LEMBAH SUNGAI YANG SUBUR ④ DATARAN PANTAI UNTUK PERIKANAN. Antara contohnya ialah PANTAI BARAT SEMENANJUNG MALAYSIA, PULAU JAWA (INDONESIA) dan BANGKOK (THAILAND). Jelas di sini bahawa manusia cenderung menetap di lokasi yang MUDAH DIHUBUNGI serta MUDAH MENDAPAT MAKANAN.
Kawasan sederhana: pinggir bandar, bandar baharu, pertanian · Kawasan jarang: pedalaman terhad, pergunungan, paya dan hutan tebal
Berlainan pula dengan kawasan SEDERHANA, iaitu KAWASAN PINGGIR BANDAR, KAWASAN BANDAR BAHARU dan KAWASAN PERTANIAN, seperti yang terdapat di PANTAI TIMUR SEMENANJUNG MALAYSIA, PANTAI BARAT SUMATERA (INDONESIA), PANTAI ARAKAN YOMA (MYANMAR) dan PINGGIR SUNGAI MEKONG (VIETNAM). Manakala kawasan JARANG pula merangkumi ① KAWASAN PEDALAMAN YANG MEMPUNYAI PERHUBUNGAN YANG TERHAD ② KAWASAN PERGUNUNGAN DAN BANJARAN ③ KAWASAN BERPAYA DAN BERHUTAN TEBAL, contohnya KAWASAN PEDALAMAN SARAWAK DAN SABAH (MALAYSIA), KAWASAN PAYA SUMATERA TIMUR (INDONESIA) dan KAWASAN BANJARAN ANNAM (VIETNAM).
Transmigrasi ialah program kerajaan Indonesia memindahkan penduduk Pulau Jawa ke pulau-pulau lain
Menariknya, KIRA-KIRA 60 PERATUS PENDUDUK INDONESIA TINGGAL DI PULAU JAWA sahaja, dan itulah puncanya Pulau Jawa menjadi kawasan yang PALING PADAT PENDUDUKNYA di Indonesia. Kepadatan yang terlampau ini turut mencetuskan pelbagai masalah, antaranya kekurangan tanah, kesesakan kawasan petempatan serta kewujudan setinggan. Bagi MENGURANGKAN KEPADATAN PENDUDUK DI PULAU JAWA, kerajaan Indonesia melancarkan program 'TRANSMIGRASI', iaitu usaha MEMINDAHKAN PENDUDUK KE PULAU-PULAU LAIN.
Fungsi pertama dan kedua: ibu negara & pusat pentadbiran · pusat perdagangan (perniagaan, gedung beli-belah, import dan eksport)
Setiap bandar utama di Asia Tenggara — KUALA LUMPUR, JAKARTA, MANILA, BANGKOK dan SINGAPURA — memainkan fungsi-fungsi tersendiri. Dua fungsi yang pertama ialah ① IBU NEGARA DAN PUSAT PENTADBIRAN — kebanyakan bandar utama merupakan ibu negara sekali gus pusat pentadbiran, seperti JAKARTA (Indonesia), BANGKOK (Thailand) dan MANILA (Filipina). ② PUSAT PERDAGANGAN — bandar utama memiliki PUSAT PERNIAGAAN, GEDUNG BELI-BELAH serta AKTIVITI IMPORT DAN EKSPORT, seperti di BANDUNG dan SURABAYA (Indonesia).
Lima fungsi bandar utama: pentadbiran · perdagangan · pelancongan · perindustrian · perhubungan dan pengangkutan
Tiga fungsi selebihnya bermula dengan ③ PUSAT PELANCONGAN — bandar utama menjadi DAYA TARIKAN kepada PELANCONG yang berkunjung setiap tahun untuk menikmati keindahan bandar, seperti KUALA LUMPUR, JAKARTA dan BANGKOK. ④ PUSAT PERINDUSTRIAN — perindustrian tergolong dalam SEKTOR SEKUNDER yang penting bagi pembangunan ekonomi; MANILA (Filipina) dikenali dengan INDUSTRI PEMASANGAN KENDERAAN BERMOTOR DAN BESI KELULI, sementara BANGKOK (Thailand) dikenali dengan INDUSTRI ELEKTRIK DAN ELEKTRONIK SERTA INDUSTRI MAKANAN. ⑤ PUSAT PERHUBUNGAN DAN PENGANGKUTAN — buktinya ialah LAPANGAN TERBANG ANTARABANGSA SOEKARNO-HATTA di Jakarta dan LAPANGAN TERBANG ANTARABANGSA KUALA LUMPUR, di samping RANGKAIAN INTERNET DAN TELEKOMUNIKASI YANG LENGKAP yang dimiliki bandar utama.
Kuala Lumpur: pertemuan Sungai Klang dengan Sungai Gombak; ibu negara Malaysia dan bandar metropolitan terbesar di negara ini
Pada tahun 2016, KUALA LUMPUR mencatatkan jumlah penduduk seramai 1.76 JUTA ORANG. Bandar ini TERLETAK DI PERTEMUAN SUNGAI KLANG DENGAN SUNGAI GOMBAK, dan malah namanya sendiri berasal daripada pertemuan kedua-dua sungai tersebut. Sebagai IBU NEGARA MALAYSIA, ia berfungsi sebagai PUSAT PERINDUSTRIAN DAN PERDAGANGAN serta PUSAT PENDIDIKAN, sekali gus menjadi BANDAR METROPOLITAN TERBESAR DI MALAYSIA. Istilah METROPOLITAN sendiri merujuk kepada kawasan yang TERDIRI DARIPADA BANDAR RAYA DAN KAWASAN PINGGIR BANDAR.
Jakarta: muara Sungai Tjiliwung di Pulau Jawa; bandar metropolitan terbesar di Indonesia
Pada tahun 2016, JAKARTA mencatatkan jumlah penduduk seramai 10.4 JUTA ORANG. Bandar ini TERLETAK DI MUARA SUNGAI TJILIWUNG DI PULAU JAWA, iaitu pulau yang paling padat penduduknya di Indonesia. Jakarta turut berperanan sebagai PUSAT KEGIATAN EKONOMI, PUSAT PENDIDIKAN dan PUSAT PERDAGANGAN, sekali gus menjadi BANDAR METROPOLITAN TERBESAR DI INDONESIA.
Bangkok: timur tebing Menam Chao Phraya; ibu negara Thailand yang mendapat jolokan 'Venice Timur'
Pada tahun 2016, BANGKOK mencatatkan jumlah penduduk seramai 9.44 JUTA ORANG. Bandar ini didirikan DI SEBELAH TIMUR TEBING MENAM CHAO PHRAYA. Sebagai IBU NEGARA THAILAND dan PUSAT KEGIATAN EKONOMI THAILAND, Bangkok turut BERFUNGSI SEBAGAI SEBUAH PELABUHAN dan mendapat JOLOKAN 'VENICE TIMUR' berikutan banyaknya terusan dan lalu lintas air di bandar itu.
Manila: timur Teluk Manila di Pulau Luzon; ibu negara Filipina dan bandar raya kosmopolitan
Pada tahun 2016, MANILA mencatatkan jumlah penduduk seramai 13.1 JUTA ORANG, iaitu angka PALING BESAR antara lima bandar utama yang dibincangkan. Manila ialah IBU NEGARA FILIPINA yang TERLETAK DI TIMUR TELUK MANILA DI PULAU LUZON. Bandar ini berperanan sebagai PUSAT KEGIATAN EKONOMI UTAMA FILIPINA dan turut dikenali sebagai BANDAR RAYA KOSMOPOLITAN. Maksud KOSMOPOLITAN ialah terdiri daripada ORANG ATAU UNSUR-UNSUR DARI SELURUH DUNIA, BERSIFAT SEJAGAT.
Singapura: selatan Semenanjung Malaysia, dipisahkan oleh Selat Tebrau; tergolong antara pelabuhan terpenting di dunia
Pada tahun 2016, SINGAPURA mencatatkan jumlah penduduk seramai 5.70 JUTA ORANG. Singapura TERLETAK DI SELATAN SEMENANJUNG MALAYSIA, dipisahkan daripadanya OLEH SELAT TEBRAU. Negara ini berfungsi sebagai PUSAT KEWANGAN DAN PERDAGANGAN ANTARABANGSA serta ANTARA PELABUHAN TERPENTING DI DUNIA, sekali gus menjadi sebuah BANDAR RAYA METROPOLITAN.
Alur bab: taburan (padat · sederhana · jarang) → lima fungsi bandar utama → lima bandar utama
Syabas! Anda kini telah menguasai BAB 11: PENDUDUK DAN PETEMPATAN DI ASIA TENGGARA. ① TABURAN PENDUDUK bermaksud sebaran penduduk di sesuatu kawasan di muka bumi; Asia Tenggara mempunyai 640 863 401 ORANG (anggaran sehingga Jun 2016), bersamaan 8.62 % penduduk dunia — Indonesia paling ramai, Brunei Darussalam paling sedikit. ② Taburan ini terbahagi kepada PADAT · SEDERHANA · JARANG — padat berlaku di ibu negara, bandar utama, delta dan lembah subur serta dataran pantai; jarang pula berlaku di kawasan pedalaman berperhubungan terhad, pergunungan, paya dan hutan tebal. ③ Terdapat LIMA FUNGSI BANDAR UTAMA: ibu negara dan pentadbiran · perdagangan dan perniagaan · perindustrian · pelancongan · perhubungan dan pengangkutan. ④ LIMA BANDAR UTAMA yang dibincangkan ialah Kuala Lumpur (pertemuan Sungai Klang dengan Sungai Gombak) · Jakarta (muara Sungai Tjiliwung, Pulau Jawa) · Bangkok ('Venice Timur', Menam Chao Phraya) · Manila (Teluk Manila, Pulau Luzon, kosmopolitan) · Singapura (Selat Tebrau, pelabuhan terpenting dunia).