8 pelajaran dalam Bab 14: Panduan Kerja Lapangan
Kerja lapangan = berhubung terus dengan objek yang dikaji dalam keadaan semula jadi; 5 langkah: tajuk → objektif → kaedah → data → laporan
KERJA LAPANGAN ialah kajian yang menuntut anda BERHUBUNG SECARA LANGSUNG dengan objek atau bahan yang dikaji dalam KEADAAN SEMULA JADI. Dalam payung yang sama, KAJIAN LAPANGAN turut meliputi KAJIAN LUAR yang dijalankan oleh MURID DI KAWASAN PERSEKITARAN MEREKA. Kerja lapangan dijalankan menerusi LIMA LANGKAH yang wajib diikut mengikut urutan: ① MEMILIH ISU ATAU TAJUK ② MENGENAL PASTI DAN MENENTUKAN OBJEKTIF ③ MENENTUKAN KAEDAH KAJIAN ④ MEREKOD, MENGUMPUL DAN MENGANALISIS DATA ATAU MAKLUMAT ⑤ MERUMUS DAN MEMBUAT LAPORAN. Susunan ini tidak boleh dibalikkan — mustahil anda memilih kaedah kajian sedangkan objektif kajian anda belum diketahui.
Timbang 4 perkara sebelum pilih tajuk: masalah yang wujud · sesuai dengan topik · lokasi dan ruang · impak dan kesan
Semuanya bermula dengan langkah pertama, iaitu PEMILIHAN ISU ATAU TAJUK. Tajuk yang dipilih wajib berpaksikan TOPIK-TOPIK YANG TELAH ANDA PELAJARI DALAM MATA PELAJARAN GEOGRAFI TINGKATAN 1 — bukan sebarang tajuk mengikut suka hati. Pilihlah tajuk yang bersesuaian MENGIKUT KEMAMPUAN anda dan DENGAN BIMBINGAN GURU; ISU SEMASA yang ada kaitan dengan topik yang telah dipelajari amat sesuai dijadikan tajuk. Ada empat perkara yang perlu ditimbang sebelum tajuk dimuktamadkan: ① APAKAH MASALAH YANG WUJUD? ② SESUAIKAN DENGAN TOPIK YANG DIPELAJARI. ③ TENTUKAN LOKASI DAN RUANG YANG TERLIBAT. ④ IMPAK DAN KESAN DARIPADA KAJIAN.
Setiap objektif bermula dengan KATA KERJA — Mengenal pasti… · Mengkaji… · Mencadangkan…
OBJEKTIF KAJIAN berperanan MENERANGKAN TUJUAN anda menjalankan sesuatu kajian. Setiap kajian lapangan perlu ditetapkan objektifnya supaya kajian yang anda hasilkan benar-benar RELEVAN. Satu peraturan yang tidak boleh dilanggar: OBJEKTIF SESUATU KAJIAN LAPANGAN PERLU DIDAHULUI OLEH KATA KERJA. Hanya TIGA KATA KERJA yang disenaraikan sebagai sesuai untuk menyatakan objektif kajian lapangan: ① MENGENAL PASTI… ② MENGKAJI… ③ MENCADANGKAN… Maka tulislah "Mengenal pasti punca pencemaran…" dan bukannya "Pencemaran di kawasan saya".
Pemerhatian = paling mudah dan cepat · Temu bual = soal jawab lisan berpandukan borang temu bual
Pemilihan kaedah kajian yang sesuai AMAT PENTING kerana daripadanyalah lahir kajian yang LENGKAP DAN TEPAT. Terdapat EMPAT KAEDAH KAJIAN kesemuanya; mulakan dengan dua yang pertama: PEMERHATIAN ialah KAEDAH PENGUMPULAN MAKLUMAT PALING MUDAH DAN CEPAT. Melaluinya, anda dikehendaki MEMBUAT PEMERHATIAN terhadap perkara atau isu yang hendak dikaji. TEMU BUAL pula mengumpul maklumat apabila anda BERJUMPA DAN BERSOAL JAWAB SECARA LISAN dengan seseorang, berpandukan BORANG TEMU BUAL yang telah disediakan. Lazimnya kaedah ini dipilih untuk MENDAPATKAN PENDAPAT atau maklumat yang berkaitan dengan tajuk kajian.
Soal selidik = borang diedarkan kepada orang ramai · Rujukan = paling sesuai bagi orang yang baru menjalankan kajian lapangan
Kini giliran dua kaedah yang selebihnya: SOAL SELIDIK mengumpul maklumat dengan cara MENGEDARKAN BORANG SOAL SELIDIK KEPADA ORANG RAMAI. Borang yang memuatkan maklumat yang ingin ditentukan itu DISEDIAKAN TERLEBIH DAHULU. RUJUKAN pula menuntut anda MEMBUAT RUJUKAN DI PUSAT SUMBER SEKOLAH, LAMAN WEB, BUKU, MAJALAH, KERATAN AKHBAR serta bahan bercetak dan BAHAN MULTIMEDIA yang lain. Hafal ayat ini kerana ia kerap ditanya: KAEDAH RUJUKAN IALAH KAEDAH YANG PALING SESUAI BAGI ORANG YANG BARU MENJALANKAN KAJIAN LAPANGAN. Jangan keliru antara dua kaedah ini: temu bual dijalankan secara lisan dengan SESEORANG, manakala soal selidik MENGEDARKAN BORANG kepada ORANG RAMAI.
Data direkod → disusun dalam bentuk JADUAL; lampirkan bukti bergambar sebagai penyokong kajian
Apabila maklumat sudah terkumpul melalui pelbagai kaedah, tugas anda seterusnya ialah MEMBUAT ANALISIS terhadap data dan maklumat itu. Tujuan analisis ialah supaya data yang anda peroleh DAPAT DISUSUN MENGIKUT KRITERIA yang anda kehendaki. Lazimnya, sebaik data selesai direkodkan, SEMUA DATA TERSEBUT AKAN DISUSUN DALAM BENTUK JADUAL. Lihat contoh jadual bertajuk Punca Pencemaran Mengikut Bilangan Responden: Kawasan kilang 10 · Pembuangan sampah 8 · Aktiviti perniagaan 6 · Kegiatan pertanian 4 responden. Selain jadual, murid turut digalakkan MELAMPIRKAN BUKTI BERGAMBAR daripada pemerhatian dan borang soal selidik yang dijalankan — gambar sebegini dapat MENYOKONG KAJIAN sekali gus menjadikan kajian lapangan itu BERKUALITI.
Laporan ditulis pada kertas A4 mengikut 8 bahagian: penghargaan · pendahuluan · objektif · kawasan · kaedah · hasil · rumusan · rujukan
Apabila kesemua data dan maklumat selesai dianalisis, RUMUSAN DAN LAPORAN hendaklah ditulis pada KERTAS BERSAIZ A4 menurut format yang ditetapkan. Laporan itu mestilah LENGKAP kerana ia akan DITAKSIR OLEH GURU MATA PELAJARAN. FORMAT LAPORAN KAJIAN LAPANGAN terdiri daripada LAPAN BAHAGIAN yang disusun begini: ① PENGHARGAAN ② PENDAHULUAN ③ OBJEKTIF KAJIAN ④ KAWASAN KAJIAN ⑤ KAEDAH KAJIAN ⑥ HASIL KAJIAN ⑦ RUMUSAN ⑧ RUJUKAN. Penaksiran guru terhadap kajian lapangan menyentuh TIGA PERKARA: PROSES AWAL (mengenal pasti kawasan kajian, menentukan objektif kajian, menentukan kaedah kajian) · PERANCANGAN KERJA (menyediakan jadual perancangan kerja bermula dari tarikh tugasan diterima sehingga tarikh laporan dihantar) · LAPORAN AKHIR (menyiapkan laporan akhir berdasarkan maklumat yang diperoleh, lalu menghantarnya mengikut tarikh yang ditetapkan oleh guru mata pelajaran).
Tajuk → objektif (kata kerja) → 4 kaedah kajian → data (jadual) → laporan (A4, 8 bahagian)
Tahniah! Anda telah menguasai BAB 14: PANDUAN KERJA LAPANGAN. ① KERJA LAPANGAN ialah kajian yang berhubung secara langsung dengan objek atau bahan yang dikaji dalam keadaan semula jadi. ② LIMA LANGKAH mengikut urutan: memilih isu atau tajuk → mengenal pasti dan menentukan objektif → menentukan kaedah kajian → merekod, mengumpul dan menganalisis data → merumus dan membuat laporan. ③ OBJEKTIF perlu didahului oleh KATA KERJA — Mengenal pasti…, Mengkaji…, Mencadangkan… ④ EMPAT KAEDAH KAJIAN: pemerhatian (paling mudah dan cepat), temu bual (soal jawab lisan berpandukan borang temu bual), soal selidik (borang diedarkan kepada orang ramai) dan rujukan (paling sesuai bagi orang yang baru menjalankan kajian lapangan). ⑤ DATA disusun dalam bentuk JADUAL, manakala LAPORAN ditulis pada kertas A4 menurut format lapan bahagian sebelum ditaksir oleh guru mata pelajaran.