13 pelajaran dalam Bab 8: Penduduk di Malaysia
Taburan penduduk: cara penduduk tersebar di sesuatu kawasan; di Malaysia taburannya tidak sekata
Istilah TABURAN PENDUDUK menggambarkan SEBARAN PENDUDUK DI SESUATU KAWASAN ATAU NEGARA. Berdasarkan data JABATAN PERANGKAAN MALAYSIA, penduduk Malaysia dianggarkan berjumlah kira-kira 31.7 JUTA ORANG sehingga bulan JULAI 2016. Perkara utama yang perlu diingat ialah TABURAN PENDUDUK DI MALAYSIA TIDAK SEKATA. Oleh sebab penduduk tidak menghuni seluruh negara secara sama rata, kawasan boleh dibahagikan kepada TIGA JENIS KAWASAN, iaitu kawasan berpenduduk ① PADAT ② SEDERHANA dan ③ JARANG.
Padat: tanah rata dan subur; contoh WP Kuala Lumpur, Shah Alam, Kuching, Kota Kinabalu, Ipoh, Alor Setar, Johor Bahru
Kawasan berpenduduk padat menarik ramai penduduk KERANA KAWASANNYA RATA DAN SUBUR serta sesuai untuk pelbagai kegiatan seperti PERTANIAN, PERINDUSTRIAN, PERNIAGAAN dan PERLOMBONGAN. BANDAR UTAMA YANG BERPENDUDUK PADAT termasuklah ① WILAYAH PERSEKUTUAN KUALA LUMPUR ② SHAH ALAM (SELANGOR) ③ KUCHING (SARAWAK) ④ KOTA KINABALU (SABAH) ⑤ IPOH (PERAK) ⑥ ALOR SETAR (KEDAH) ⑦ JOHOR BAHRU (JOHOR).
Sederhana: pertanian, pesisir pantai, bandar kecil · Jarang: hutan tebal, tanah tinggi, pedalaman
KAWASAN BERPENDUDUK SEDERHANA kebanyakannya TERTUMPU DI KAWASAN PERTANIAN, PESISIR PANTAI DAN BANDAR KECIL. Contoh bandar berpenduduk sederhana ialah TUMPAT (KELANTAN), DUNGUN (TERENGGANU) dan FELDA TUNKU (SABAH). Bagi KAWASAN BERPENDUDUK JARANG pula, ia ① TERTUMPU DI KAWASAN YANG BERHUTAN TEBAL DAN KAWASAN TANAH TINGGI ② MELIBATKAN KAWASAN BERGUNUNG-GANANG DAN KAWASAN PEDALAMAN. Contoh kawasan berpenduduk jarang ialah TASIK BANDING (PERAK), KUALA TAHAN (PAHANG) dan KAPIT (SARAWAK).
Kepadatan: jumlah penduduk ÷ keluasan (km²) — padat >200, sederhana 50–200, jarang <50
KEPADATAN PENDUDUK diperoleh menerusi formula: JUMLAH PENDUDUK (ORANG) ÷ KELUASAN KAWASAN (KM²). Hasilnya dinyatakan dalam bilangan ORANG BAGI SEKILOMETER PERSEGI. Terdapat tiga aras kepadatan: ① PADAT — LEBIH DARIPADA 200 ORANG bagi sekilometer persegi ② SEDERHANA — 50 HINGGA 200 ORANG bagi sekilometer persegi ③ JARANG — KURANG DARIPADA 50 ORANG bagi sekilometer persegi. Sebagai contoh, 40 000 orang yang mendiami kawasan seluas 500 km² menghasilkan 40 000 ÷ 500 = 80 orang bagi sekilometer persegi, iaitu SEDERHANA.
Empat kumpulan faktor taburan penduduk: fizikal · ekonomi · sosial · dasar kerajaan/governan
Taburan penduduk di Malaysia yang TIDAK SEKATA berpunca daripada beberapa faktor tertentu. Keadaan ini pula SECARA LANGSUNG AKAN MEMPENGARUHI PERKEMBANGAN DAN PEMBANGUNAN BAGI SESUATU KAWASAN. Kesemua faktor ini boleh dikelompokkan kepada EMPAT KUMPULAN: ① FAKTOR FIZIKAL ② FAKTOR EKONOMI ③ FAKTOR SOSIAL ④ DASAR KERAJAAN / GOVERNAN. Ingatkan keempat-empat nama ini mengikut turutan kerana inilah rangka bagi keseluruhan subtopik 8.2.
Tanah pamah jadi tumpuan penduduk; Dataran Kedah–Perlis & Dataran Kelantan (pertanian); bandar Seremban, Petaling Jaya, Sibu
TANAH PAMAH MENJADI KAWASAN TUMPUAN PENDUDUK KERANA ia SESUAI UNTUK PELBAGAI AKTIVITI EKONOMI DAN dijadikan KAWASAN PETEMPATAN. Contohnya, DATARAN KEDAH–PERLIS dan DATARAN KELANTAN dikenali sebagai KAWASAN PERTANIAN. Contoh TANAH PAMAH YANG MENJADI BANDAR ialah ① SEREMBAN (NEGERI SEMBILAN) ② PETALING JAYA (SELANGOR) ③ SIBU (SARAWAK).
Tanah tinggi jarang penduduk: darjah ketersampaian rendah serta kos membina kediaman tinggi kerana muka bumi tidak rata
Kawasan tanah tinggi KURANG MENJADI TUMPUAN PENDUDUK disebabkan dua perkara: ① DARJAH KETERSAMPAIAN YANG RENDAH — darjah ketersampaian ialah keadaan atau kuantiti yang menggambarkan cepatnya sesuatu lokasi dapat dituju dari lokasi lain; ② KAWASAN KEDIAMAN JUGA SUKAR DIBINA DAN MEMERLUKAN KOS YANG TINGGI KERANA BENTUK MUKA BUMI YANG TIDAK RATA. Kawasan berpenduduk jarang turut merangkumi kawasan banjaran di Malaysia, contohnya ULU TEMBELING (PAHANG), BANJARAN KAPUAS HULU (SARAWAK) dan BANJARAN TAHAN (PAHANG).
Pinggir laut & saliran: padat/sederhana padat (perikanan, pertanian, perhubungan) — kecuali kawasan berpaya yang jarang
Kawasan pinggir laut dan saliran tergolong sebagai KAWASAN YANG BERPENDUDUK PADAT DAN SEDERHANA PADAT. Kawasan ini MENJADI TUMPUAN PENDUDUK AKIBAT PENGARUH KEGIATAN EKONOMI PERIKANAN DAN PERTANIAN. KAWASAN PESISIR PANTAI DAN SUNGAI turut MENYEDIAKAN KEMUDAHAN PERHUBUNGAN YANG BAIK, misalnya di BESUT (TERENGGANU), sepanjang SUNGAI RAJANG (SARAWAK) dan SUNGAI KINABATANGAN (SABAH). Walau bagaimanapun, TERDAPAT JUGA KAWASAN BERPENDUDUK JARANG TERUTAMA DI KAWASAN BERPAYA, contohnya sekitar TASIK CHINI dan TASIK BERA (PAHANG).
Pertanian: Dataran Kedah–Perlis, Dataran Kelantan, Delta Rajang → padat · Perlombongan: petroleum dan gas asli di Kerteh, Miri
PERTANIAN: kegiatan pertanian yang giat di DATARAN KEDAH–PERLIS, DATARAN KELANTAN dan DELTA RAJANG menyebabkan kawasan tersebut BERPENDUDUK PADAT. PERLOMBONGAN: aktiviti melombong PETROLEUM DAN GAS ASLI di KERTEH (TERENGGANU) dan MIRI (SARAWAK) turut menjadikan kawasan tersebut TUMPUAN PENDUDUK. Perhatikan bahawa dua daripada tiga kawasan pertanian ini telah pun disebut sebagai tanah pamah dalam faktor fizikal — jelas bahawa faktor fizikal dan faktor ekonomi saling menguatkan.
Perikanan → sederhana padat (Semporna, Tumpat, Kemaman) · Perindustrian → peluang pekerjaan yang menggalakkan penghijrahan
PERIKANAN: kawasan perikanan turut MENJADI KAWASAN TUMPUAN PENDUDUK dan lazimnya BERPENDUDUK SEDERHANA PADAT, contohnya SEMPORNA (SABAH), TUMPAT (KELANTAN) dan KEMAMAN (TERENGGANU). PERINDUSTRIAN: sektor perindustrian pula MAMPU MENYEDIAKAN PELUANG PEKERJAAN YANG MENGGALAKKAN PENGHIJRAHAN PENDUDUK. Antara contohnya ialah kawasan perindustrian di BAYAN LEPAS (PULAU PINANG), SHAH ALAM (SELANGOR), BATU BERENDAM (MELAKA) dan NILAI (NEGERI SEMBILAN).
Infrastruktur: air, elektrik, telekomunikasi, pengangkutan · Pendidikan: pusat pengajian tinggi (UPSI, UTM, UKM)
INFRASTRUKTUR ialah KEMUDAHAN ATAU PERKHIDMATAN ASAS UNTUK MEMBANGUNKAN SESUATU MASYARAKAT. Kawasan yang lengkap dengan kemudahan seperti BEKALAN AIR, ELEKTRIK, KEMUDAHAN TELEKOMUNIKASI SERTA KEMUDAHAN PENGANGKUTAN akan MENJADI TUMPUAN PENDUDUK. Sebaliknya, KAWASAN PEDALAMAN kekal BERPENDUDUK JARANG kerana TIDAK MEMPUNYAI KEMUDAHAN SOSIAL YANG LENGKAP. PENDIDIKAN: kawasan yang memiliki kemudahan pendidikan seperti PUSAT PENGAJIAN TINGGI turut MENJADI PILIHAN penduduk — contohnya UNIVERSITI PENDIDIKAN SULTAN IDRIS (UPSI), TANJUNG MALIM (PERAK), UNIVERSITI TEKNOLOGI MALAYSIA (UTM), SKUDAI (JOHOR) dan UNIVERSITI KEBANGSAAN MALAYSIA (UKM), BANGI (SELANGOR).
Governan mempengaruhi taburan: bandar baharu → padat · hutan simpan & taman negara → jarang · tanah rancangan (FELDA) → sederhana padat
GOVERNAN merujuk kepada FUNGSI YANG BERKAITAN DENGAN DASAR KERAJAAN DAN PENTADBIRAN. Terdapat tiga dasar yang mempengaruhi taburan penduduk: ① PEMBUKAAN BANDAR BAHARU — mampu MENARIK LEBIH BANYAK PENDUDUK BERHIJRAH; contohnya perpindahan pusat pentadbiran persekutuan ke PUTRAJAYA menjadikan kawasan tersebut BERPENDUDUK PADAT. ② PEWARTAAN HUTAN SIMPAN DAN TAMAN NEGARA demi menjaga KELESTARIAN alam pula menjadikan kawasan tersebut BERPENDUDUK JARANG — contohnya TAMAN NEGARA (PAHANG), TAMAN NEGARA (PULAU PINANG) dan HUTAN SIMPAN ROYAL BELUM (PERAK). ③ TANAH RANCANGAN — pembukaan kawasan pertanian menerusi RANCANGAN TANAH PERSEKUTUAN (FELDA) menjadikan kawasan tersebut BERPENDUDUK SEDERHANA PADAT, contohnya FELDA KAMPUNG SERTIK (PAHANG) dan FELDA SAHABAT (SABAH).
Taburan → kepadatan (200/50) → empat faktor: fizikal · ekonomi · sosial · governan
Syabas! Anda telah menguasai BAB 8: PENDUDUK DI MALAYSIA. ① TABURAN PENDUDUK ialah sebaran penduduk di sesuatu kawasan atau negara, manakala taburan penduduk di Malaysia bersifat TIDAK SEKATA; penduduk Malaysia pada JULAI 2016 dianggarkan kira-kira 31.7 juta orang. ② KEPADATAN PENDUDUK = jumlah penduduk ÷ keluasan kawasan (km²): PADAT melebihi 200, SEDERHANA 50 hingga 200, JARANG kurang daripada 50 orang bagi sekilometer persegi. ③ FAKTOR FIZIKAL merujuk kepada bentuk muka bumi — TANAH PAMAH (padat), TANAH TINGGI (jarang), PINGGIR LAUT DAN SALIRAN (padat/sederhana padat). ④ FAKTOR EKONOMI merangkumi pertanian, perlombongan, perikanan dan perindustrian. ⑤ FAKTOR SOSIAL meliputi infrastruktur dan pendidikan. ⑥ DASAR KERAJAAN/GOVERNAN merangkumi pembukaan bandar baharu, pewartaan taman negara dan hutan simpan, serta tanah rancangan.